Яндга Мацга нутгин Шикрт хотнд (ода Астраханск областин Наримановск район)

Работа добавлена: 2018-09-28






Яндга Мацга нутгин Шикрт хотнд (ода Астраханск областин Наримановск район) 1928-гч җилд Балакан Алексей төрсмн. Бичәчин хаалһд 1948-гч җилин эцүст орҗ ирәд, өдгә цагин хальмг литературин тууҗд зөвтә орман эзлсн нертә бичәч, шүлгч, драматургч.

Балакан Алексей 1961-гч җиләс авн бичәчнрин Ниицәнә гешүн, 1978-гч җилд «РСФСР-ин сойлын ачта кодләч», 1979-гч җилд Хальмг АССР-ин О. И. Городовиковин нертә Государственн мөрән лауреат болсмн, хальмг улсин бичәч.

«Һурвн зург» түүкәс авн «Арвн һурвн өдр, арвн һурвн җил» роман күртл татгдсн хаалһ амр биш билә. Балакан Алексей эврәннь «Аав», «Хаалһ», «Һурвн зург», «Саглр», «Зарһим эврән кетн» гидг келврмүдән болн түүкстән гүн шинҗллт кеҗ, күүнә заң, авц-бәрц, хәләц үзүлсмн. Җирдгч җилмүдт бичәчин «Элст деер мандлсн одн» гидг роман барас һарв. Хальмг утх зокъялд хамгин түрүн болҗ көдлмшч күүг үүмүлҗәх төрмүдиг бичәч романдан үзүлв. Драматургий бичәчин үүдәлтд бас онц орман эзлнә. «Экин зүркн» гидг нертә драматическ домг орн-нутгин кесг театрмудын оньг эзллә. Бичәчин драматургийин төрл зү йир олн зүсн: хөкрлгч, лирическ, көгҗмин комедь нань чигн.

Балакан Алексей бичсн дегтрмүд: «Түрүн хавр» (шүлгүдин хураңһу, 1959), «Сәәхн күүкн Саглр» (түүк, келврмүд, 1961), «Ленинә белглсн кишг» (1962), «Һурвн зург» (келвр, 1963), » Элст деер мандлсн одн» (роман, 1963), «Җивртә баһ насн» (шүлгүд болн поэм, 1965), «Алтн булгин зөөр» (түүкс, 1965), «Алтн чееҗтә көвүн Җирһл болн цецн сәәхн күүкн Кишгтә» (тууль-поэм, 1967; 2-гч һарцнь – 1983), «Хунын дурн» (поэмс, 1968), «Зарһим эврән кетн» (түүк, 1969), «Элстин вальс» (наадд, 1970), «Алтн Бумб» (роман, 1974), «Ээҗ тег минь» (шүлгүд болн поэмс, 1975), «Күн болх – баһасн» (түүкс, 1976), «Һольшг дун» (шүлгүд болн поэмс, 1978), «Буурл теегт» (романа негдгч дегтр, 1980), «Залу зөрг» (роман, 1972-1973; 2-гч һарцнь – 1984-1985), «Арвн һурвн өдр, арвн һурвн җил» (1993) болн нань чигн.

Сиврәс ирәд, хальмгуд 13 җилдән үзллго бәәсн Элстән, эңкр хотл балһсан дәкнәс тосхна. Болв 13 жил даввчн, тер цагт Элстиг үзсн хальмгуд өврәд, Төрскән харсгч дән одахн чилсн болҗ, балһсна бәәдл эднә зүркднь шарклулв. Балакан Алексей эврәннь романдан иигҗ Элст үзүлнә: «Балһсна дундаһар орад ирхлә, дәәнә цагла хамхрсн ик-ик гермүд, ода күртл өнчн юмс кевтә, оңһрха терзмүдәрн харалад, нурҗ одсн эрсмүдәрн шовалдад, нүд өвдкәнә, зүрк хорсхана… Элст минь, яҺснчн энви? Һанцарн чи һазр деер дәәнәс авсн шавтаһан үлдсн болвзач?!»

Экм, иньгм, күүкм

Экм әмдпл залһла,

Элдв җирһл атхулла,

Эн орчлӊд дуулх

Эрдм, билг өглә.

Иньгм дур белгллә,

Ик кишгтә келә,

Иргч, эндрк хамгтм

Итклтә шивә болла.

Дурнас күүкн төрлә,

Делкәд буудя немгдлә,

Дүмбр тәрәч кевтә

Даӊгин мөӊкрсән медләв.




Возможно эти работы будут Вам интересны.

1. Причорноморський економічний район